ISO 45001 Nedir?
ISO 45001, kuruluşların iş sağlığı ve güvenliği (İSG) risklerini sistematik olarak yönetmesine, çalışanlar ve diğer ilgili kişiler için daha güvenli çalışma koşulları oluşturmasına ve iş sağlığı ve güvenliği performansını sürekli olarak geliştirmesine yönelik uluslararası bir yönetim sistemi standardıdır.
ISO 45001:2018, ISO tarafından Mart 2018'de yayımlanmış olup mevcut temel standarttır. ISO'nun resmi kayıtlarına göre standart 2024 yılında yeniden gözden geçirilmiş ve mevcut sürüm teyit edilmiştir. Bununla birlikte standarda ISO 45001:2018/Amd 1:2024 – Climate Action Changes başlıklı değişiklik eklenmiştir.
ISO 45001; kuruluşun iş sağlığı ve güvenliği risklerini belirlemesini, riskleri kontrol etmek için gerekli süreçleri oluşturmasını, çalışanların katılımını desteklemesini, yasal ve diğer uygulanabilir şartları takip etmesini ve sistemin performansını sürekli geliştirmesini esas alır.
ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sisteminin Amacı
ISO 45001'in temel amacı, kuruluş içerisinde iş kazalarının ve işle ilgili yaralanma ve sağlık sorunlarının önlenmesine yönelik sistematik bir yönetim yaklaşımı oluşturmaktır.
Bu kapsamda kuruluş;
- İSG tehlikelerini ve risklerini belirler,
- Risklerin değerlendirilmesi ve kontrolü için yöntemler oluşturur,
- İş sağlığı ve güvenliği hedefleri belirler,
- Yasal ve diğer uygulanabilir şartları takip eder,
- Çalışanların İSG süreçlerine katılımını destekler,
- Acil durumlara hazırlık ve müdahale süreçlerini oluşturur,
- İSG performansını izler ve değerlendirir,
- Uygunsuzlukları ve olayları analiz eder,
- Düzeltici faaliyetler gerçekleştirir,
- İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemini sürekli iyileştirir.
ISO 45001, kuruluşun mevcut yönetim sistemi yapısıyla birlikte uygulanabilecek şekilde tasarlanmıştır. Bu nedenle ISO 9001 ve ISO 14001 gibi diğer ISO yönetim sistemi standartlarıyla entegre edilebilir.
ISO 45001 Belgesinin Faydaları
Kuruluşun faaliyet alanına, çalışan sayısına ve risk yapısına bağlı olarak ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi;
- İş sağlığı ve güvenliği risklerinin sistematik şekilde yönetilmesine,
- Tehlikelerin ve risklerin proaktif olarak değerlendirilmesine,
- İş kazaları ve işle ilgili sağlık risklerinin önlenmesine yönelik çalışmaların geliştirilmesine,
- Çalışanların İSG süreçlerine katılımının güçlendirilmesine,
- İSG performansının ölçülmesine ve izlenmesine,
- Yasal ve diğer uygulanabilir şartların takip edilmesine,
- Acil durumlara hazırlık seviyesinin geliştirilmesine,
- İSG ile ilgili süreçlerin daha düzenli ve ölçülebilir hale getirilmesine,
- Kurumsal risk yönetiminin desteklenmesine,
- Müşteriler, çalışanlar ve diğer ilgili taraflar nezdinde kurumsal güvenin artırılmasına
katkı sağlayabilir.
ISO 45001'in uygulanması, kuruluşun iş sağlığı ve güvenliği konusunda sistematik bir yönetim yaklaşımı oluşturmasına yardımcı olur. Ancak ISO 45001 belgesine sahip olmak, tek başına tüm iş kazalarının veya İSG risklerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez; standardın amacı risklerin sistematik olarak yönetilmesi ve performansın sürekli iyileştirilmesidir.
ISO 45001 ve Risk Yönetimi
ISO 45001'in önemli unsurlarından biri tehlikelerin belirlenmesi ve iş sağlığı ve güvenliği risklerinin yönetilmesidir.
Kuruluşun faaliyetlerine göre;
Tehlikenin Belirlenmesi → Risk Değerlendirmesi → Kontrol Tedbirleri → Uygulama → İzleme → Performans Değerlendirmesi → Sürekli İyileştirme
yaklaşımı uygulanabilir.
Bu yapı sayesinde İSG çalışmalarının yalnızca kaza meydana geldikten sonra müdahale edilen bir faaliyet olmaktan çıkarılarak, risklerin önceden belirlenmesine ve kontrol edilmesine dayalı sistematik bir yapıya dönüştürülmesi hedeflenir.
ISO 45001 Hangi Firmalar İçin Uygundur?
ISO 45001 farklı sektör ve büyüklükteki kuruluşlarda uygulanabilir.
Özellikle;
- Makine ve metal sanayi,
- Otomotiv ve yan sanayi,
- İnşaat ve taahhüt firmaları,
- Gıda ve tekstil işletmeleri,
- Kimya ve plastik sanayi,
- Enerji ve üretim tesisleri,
- Lojistik ve depolama işletmeleri,
- Maden ve ağır sanayi,
- Elektrik ve elektronik sektörü,
- Teknik servis ve bakım kuruluşları,
- Mühendislik ve proje firmaları,
- Kamu ve özel sektör kuruluşları
için iş sağlığı ve güvenliği yönetiminin sistematik hale getirilmesinde kullanılabilir.
ISO 45001'in kapsamı kuruluşun faaliyetleri, çalışma ortamları, süreçleri ve kontrol ettiği veya etkileyebildiği ilgili koşullar dikkate alınarak belirlenir.
ISO 45001 Belgelendirme Süreci
ISO 45001 belgelendirme süreci kuruluşun faaliyetlerinin ve mevcut İSG uygulamalarının değerlendirilmesiyle başlar.
Genel olarak süreç;
- Kuruluşun ve belgelendirme kapsamının belirlenmesi
- Mevcut İSG uygulamalarının değerlendirilmesi
- Tehlike ve risklerin belirlenmesi
- İSG politikası ve hedeflerinin oluşturulması
- Yasal ve diğer uygulanabilir şartların değerlendirilmesi
- İSG yönetim sistemi dokümantasyonunun oluşturulması
- Çalışanların katılımı ve farkındalık çalışmalarının yürütülmesi
- Operasyonel kontrollerin oluşturulması
- Acil durum hazırlıklarının değerlendirilmesi
- İç denetim ve yönetimin gözden geçirmesinin gerçekleştirilmesi
- Belgelendirme denetiminin yapılması
- Uygunluk değerlendirmesi sonucunda belgelendirme
- Sistemin sürdürülmesi ve sürekli iyileştirilmesi
şeklinde planlanabilir.
ISO 45001 standardını uygulayan kuruluşların ayrıca belgelendirme yaptırması zorunlu değildir; kuruluşlar standardı kendi yönetim sistemlerini geliştirmek amacıyla uygulayabilir veya bağımsız bir belgelendirme kuruluşundan sertifikasyon hizmeti alabilir.
ISO 45001:2018/Amd 1:2024 ve İklim Değişikliği
ISO 45001:2018 standardına Şubat 2024'te Amd 1:2024 değişikliği eklenmiştir. Bu değişiklik, ISO yönetim sistemi standartlarında kuruluşların iklim değişikliğinin kendi yönetim sistemi açısından ilgili bir konu olup olmadığını değerlendirmesine yönelik güncellemelerin bir parçasıdır.
Bu nedenle yeni bir ISO 45001 sistemi oluşturulurken veya mevcut sistem gözden geçirilirken ISO 45001:2018 ve Amd 1:2024 gerekliliklerinin dikkate alınması gerekir.
ISO ayrıca yeni bir ISO/DIS 45001 sürümü üzerinde çalışmaktadır. Ancak bu yeni sürüm henüz yayımlanmış bir nihai uluslararası standart değildir.
ISO 45001 Belgelendirme ve Danışmanlık Hizmeti
İstanbul Sertifika Ofisi olarak kuruluşların ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi ihtiyaçlarını faaliyet alanı, çalışan yapısı, çalışma ortamları ve risk profili doğrultusunda değerlendiriyoruz.
Çalışmalar kapsamında;
- ISO 45001 gerekliliklerinin değerlendirilmesi,
- Mevcut İSG sisteminin analizi,
- İSG yönetim sistemi dokümantasyonu,
- Risk ve süreç yönetimi çalışmalarının yapılandırılması,
- ISO 9001 ve ISO 14001 sistemleriyle entegrasyon,
- İç denetim hazırlıkları,
- Yönetimin gözden geçirmesi hazırlıkları,
- Belgelendirme denetimine hazırlık,
- Belgelendirme kuruluşu ile süreç koordinasyonu
konularında destek sağlanabilir.
ISO 45001 Belgelendirme Teklifi Almak İçin
Firmanız için ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi hakkında teklif ve ön değerlendirme almak için;
- Firma faaliyet alanınızı,
- Çalışan sayınızı,
- İşyerinizin/tesisinizin niteliğini,
- Belgelendirme kapsamınızı,
- Mevcut ISO belgelerinizi,
- Varsa müşteri, ihale veya tedarikçi şartlarını
bizimle paylaşabilirsiniz.
Firmanızın mevcut yapısını değerlendirerek ISO 45001 sistem kurulumu, belgelendirme ve denetim hazırlığı için uygun çalışma planını oluşturabiliriz.
