ISO 22000 Nedir?
ISO 22000, gıda zincirinde yer alan kuruluşların gıda güvenliği tehlikelerini sistematik olarak yönetmelerini ve güvenli gıda üretimi, işlenmesi, depolanması, taşınması veya sunulmasını destekleyen bir Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi (FSMS) standardıdır.
Güncel standart ISO 22000:2018'dir. ISO 22000:2005 sürümü geri çekilmiş ve ISO 22000:2018 tarafından değiştirilmiştir. ISO'nun resmi kayıtlarına göre ISO 22000:2018 halen mevcut standarttır ve 2024 yılında Amd 1:2024 – Climate Action Changes değişikliği yayımlanmıştır.
Bu nedenle internette halen yaygın şekilde kullanılan “ISO 22000:2005 Belgesi”, “ISO 22000-2005 Gıda Güvenliği Belgesi” veya “ISO 22000:2005 Sertifikası” ifadeleri eski standardı ifade eder. Yeni belgelendirme çalışmalarında güncel ISO 22000:2018 gerekliliklerinin esas alınması gerekir.
ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi Ne Sağlar?
ISO 22000, gıda güvenliği açısından ortaya çıkabilecek tehlikelerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrol altında tutulmasına yönelik sistematik bir yapı oluşturur.
Sistem kapsamında kuruluşun faaliyetlerine göre;
- Gıda güvenliği tehlikelerinin belirlenmesi,
- Risklerin değerlendirilmesi ve kontrol edilmesi,
- Ön gereksinim programlarının (PRP) oluşturulması ve yönetilmesi,
- Operasyonel ön gereksinim programlarının (OPRP) belirlenmesi,
- HACCP prensiplerinin uygulanması,
- Kritik kontrol noktalarının yönetilmesi,
- Ürün ve proses kontrollerinin gerçekleştirilmesi,
- Hijyen ve sanitasyon uygulamalarının yönetilmesi,
- Ekipmanların bakım ve kontrolünün yapılması,
- Personel hijyeninin ve yetkinliğinin sağlanması,
- Tedarikçilerin değerlendirilmesi,
- Depolama ve taşıma süreçlerinin kontrol edilmesi,
- Ürün bilgilerinin ve izlenebilirliğin yönetilmesi,
- Acil durum ve geri çekme/geri çağırma süreçlerinin planlanması,
- Gıda güvenliği konusunda iç ve dış iletişimin sağlanması
gibi süreçler ele alınabilir.
ISO 22000'in temel yaklaşımı, kuruluşun gıda güvenliği tehlikelerini kontrol edebildiğini ve güvenli ürün ve hizmetleri sürekli olarak sağlayabilecek bir yönetim sistemi kurduğunu göstermesidir.
ISO 22000 ve HACCP İlişkisi
HACCP (Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları), gıda güvenliği yönetiminin önemli unsurlarından biridir.
ISO 22000 ise yalnızca HACCP uygulamasından ibaret değildir. Gıda güvenliği yönetimini;
Ön Gereksinim Programları (PRP) + Tehlike Analizi + OPRP + HACCP Prensipleri + Yönetim Sistemi + İletişim + İzlenebilirlik + Sürekli İyileştirme
yaklaşımı içerisinde ele alır.
Bu nedenle ISO 22000, kuruluşun gıda güvenliği süreçlerini yalnızca üretim aşamasında değil, gıda zinciri içerisindeki faaliyetleri ve ilgili süreçleriyle birlikte yönetmesine yönelik kapsamlı bir sistem oluşturur.
ISO 22000 Hangi Kuruluşlar İçin Uygundur?
ISO 22000, gıda zincirinin farklı aşamalarında faaliyet gösteren kuruluşlar tarafından uygulanabilir.
Örneğin;
- Gıda üreticileri,
- Et ve et ürünleri işletmeleri,
- Süt ve süt ürünleri üreticileri,
- Unlu mamul ve fırın işletmeleri,
- İçecek üreticileri,
- Hazır gıda ve catering firmaları,
- Yem üreticileri,
- Gıda ambalajı üreten kuruluşlar,
- Depolama ve lojistik firmaları,
- Gıda taşımacılığı yapan kuruluşlar,
- Gıda toptancıları ve dağıtıcıları,
- Perakende ve gıda hizmet kuruluşları,
- Gıda sektörüne ekipman, temizlik veya diğer hizmetleri sağlayan kuruluşlar
ISO 22000 kapsamında değerlendirilebilir.
Standardın temel kapsamı, gıda zincirinde yer alan kuruluşların büyüklüğünden bağımsız olarak gıda güvenliği yönetim sistemi oluşturmasına yönelik gereklilikleri tanımlamaktır.
ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sisteminin Faydaları
Kuruluşun faaliyetlerine ve mevcut sistemine bağlı olarak ISO 22000;
- Gıda güvenliği tehlikelerinin daha sistematik şekilde yönetilmesine,
- Gıda güvenliği risklerinin kontrol edilmesine,
- HACCP uygulamalarının sistematik hale getirilmesine,
- Ön gereksinim programlarının yönetilmesine,
- Üretim ve proses kontrollerinin geliştirilmesine,
- İzlenebilirlik sisteminin güçlendirilmesine,
- Tedarikçi kontrolünün geliştirilmesine,
- Gıda güvenliği konusunda çalışanların farkındalığının artırılmasına,
- Müşteri ve tedarikçilerle gıda güvenliği iletişiminin geliştirilmesine,
- Uygunsuzlukların ve geri çekme/geri çağırma risklerinin yönetilmesine,
- Yasal ve düzenleyici gıda güvenliği şartlarının takip edilmesine,
- Gıda güvenliği performansının sürekli iyileştirilmesine
katkı sağlayabilir.
ISO 22000 belgelendirmesi aynı zamanda kuruluşun müşterilerine ve ilgili taraflara, gıda güvenliği yönetimi konusunda belirli bir sistematik yapıya sahip olduğunu göstermek için kullanılabilir.
ISO 22000 ve Diğer Yönetim Sistemleri
ISO 22000, ISO'nun diğer yönetim sistemi standartlarıyla birlikte uygulanabilecek şekilde yapılandırılmıştır.
Özellikle;
- ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi
- ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi
- ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi
ile entegre yönetim sistemi oluşturulabilir.
Bu yaklaşım sayesinde ortak dokümantasyon, iç denetim, yönetimin gözden geçirmesi, risk ve fırsat değerlendirmesi gibi süreçlerin daha bütünleşik şekilde yönetilmesi mümkün olabilir.
ISO 22000:2018 ve İklim Değişikliği Değişikliği
ISO 22000:2018 standardına 2024 yılında Amd 1:2024 – Climate Action Changes değişikliği yayımlanmıştır. Bu değişiklik, ISO'nun yönetim sistemi standartlarında iklim değişikliğinin kuruluşun yönetim sistemi açısından ilgili bir konu olup olmadığının değerlendirilmesine yönelik güncellemelerinin bir parçasıdır.
Bu nedenle yeni bir ISO 22000 sistemi kurulurken veya mevcut sistem gözden geçirilirken ISO 22000:2018 ve Amd 1:2024 gerekliliklerinin dikkate alınması gerekir.
ISO 22000 Belgelendirme Süreci
ISO 22000 belgelendirme süreci kuruluşun faaliyet kapsamının ve gıda güvenliği süreçlerinin değerlendirilmesiyle başlar.
Genel olarak;
- Kuruluş ve ürün/hizmet kapsamının belirlenmesi
- Mevcut gıda güvenliği uygulamalarının değerlendirilmesi
- Gıda güvenliği politikası ve hedeflerinin oluşturulması
- Ön gereksinim programlarının belirlenmesi
- Gıda güvenliği tehlike analizinin yapılması
- OPRP ve kritik kontrol noktalarının belirlenmesi
- HACCP planının oluşturulması
- İzlenebilirlik ve acil durum süreçlerinin oluşturulması
- Dokümantasyon ve kayıt sisteminin oluşturulması
- Sistemin uygulanması
- İç denetim ve yönetimin gözden geçirmesinin gerçekleştirilmesi
- Belgelendirme denetiminin yapılması
- Uygunluk değerlendirmesi sonucunda belgelendirme
- Sistemin sürdürülmesi ve sürekli iyileştirilmesi
şeklinde ilerleyebilir.
Belgelendirme, ISO tarafından değil, bağımsız belgelendirme kuruluşları tarafından gerçekleştirilir.
ISO 22000:2005 Belgesi Hakkında
İnternette halen “ISO 22000:2005 Belgesi”, “ISO 22000-2005 Sertifikası” ve “ISO 22000:2005 Gıda Güvenliği Belgesi” şeklinde aramalar yapılmaktadır.
Ancak ISO 22000:2005 standardı 2018 yılında geri çekilmiştir. ISO 22000:2018, 2005 sürümünü iptal ederek onun yerini almıştır.
Bu nedenle yeni bir belgelendirme çalışması planlayan kuruluşların güncel ISO 22000:2018 standardını esas alması gerekir.
Ayrıca ISO 22000'in yeni bir revizyonu üzerinde çalışmalar devam etmektedir. ISO/DIS 22000 henüz taslak aşamasında olduğundan, yayımlanmış nihai standart olarak değerlendirilmemelidir.
ISO 22000 Belgelendirme ve Danışmanlık Hizmeti
İstanbul Sertifika Ofisi olarak gıda zincirinde faaliyet gösteren kuruluşların ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi ihtiyaçlarını faaliyet alanı, ürün grupları, prosesleri ve mevcut kalite/gıda güvenliği uygulamaları doğrultusunda değerlendiriyoruz.
Çalışmalar kapsamında;
- ISO 22000 gerekliliklerinin değerlendirilmesi,
- Mevcut gıda güvenliği sisteminin analizi,
- PRP ve gıda güvenliği süreçlerinin yapılandırılması,
- HACCP ve tehlike analizi çalışmalarının sistemle uyumlu hale getirilmesi,
- Dokümantasyon ve kayıt sisteminin oluşturulması,
- İzlenebilirlik ve geri çekme/geri çağırma süreçlerinin hazırlanması,
- İç denetim hazırlıkları,
- Yönetimin gözden geçirmesi hazırlıkları,
- Belgelendirme denetimine hazırlık,
- Belgelendirme kuruluşu ile süreç koordinasyonu
konularında destek sağlanabilir.
ISO 22000 Belgelendirme Teklifi Almak İçin
Firmanız için ISO 22000 belgelendirme veya danışmanlık hizmeti hakkında bilgi almak için;
- Firma faaliyet alanınızı,
- Ürün veya ürün gruplarınızı,
- Üretim/hizmet süreçlerinizi,
- Çalışan sayınızı,
- Mevcut ISO ve HACCP belgelerinizi,
- Belgelendirme kapsamınızı
bizimle paylaşabilirsiniz.
Firmanızın mevcut yapısını değerlendirerek ISO 22000:2018 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi kurulumu, belgelendirme ve denetim hazırlığı için uygun çalışma planını oluşturabiliriz.
