EAC belgesi nedir, neden zorunlu ve nasıl alınır?

EAC belgesi, ürününüzün Avrasya Ekonomik Birliği teknik düzenlemelerinin öngördüğü uygunluk değerlendirmesinden geçtiğini gösteren uygunluk sertifikası ya da uygunluk deklarasyonudur. EAC, İngilizce "Eurasian Conformity" yani Avrasya uygunluğu demektir. Ürünün üzerindeki EAC işareti de ürünün kendisine uygulanan bütün birlik teknik düzenlemelerine uyduğunu gösterir [1]. Rusya, Kazakistan, Belarus, Ermenistan ya da Kırgızistan'daki alıcınız sizden EAC belgesi istiyorsa, malınız bu belge olmadan o pazarda satışa çıkamaz [2].

Beş ülkeden birine ilk kez ya da yeniden mal gönderiyor ve belgeyi alıcınızdan duyduysanız üç karar sizi bekliyor. Ürününüz sertifika mı istiyor, deklarasyon mu? Başvuruyu kim yapacak? Belge gümrükte hangi gün geçerli olmalı?

EAC belgesi nedir ve EAC işareti neyi gösterir?

Teknik düzenleme, Avrasya Ekonomik Komisyonu'nun kabul ettiği ve birlik topraklarında uyulması zorunlu ürün kurallarını koyan belgedir [3]. Oyuncak, giysi, elektrikli cihaz gibi ürün grupları için ayrı düzenlemeler var. Uygunluk değerlendirmesi ise ürünün bu kurallara uyup uymadığının test, inceleme ya da kayıt yoluyla belirlenmesidir [4]. Ürününüz hangi düzenlemeye giriyorsa kurallarını, testlerini ve belge türünü o düzenleme belirler.

EAC belgesi denince iki ayrı belge kastedilir. Uygunluk sertifikası, akredite bir belgelendirme kuruluşunun düzenlediği belgedir. Uygunluk deklarasyonu ise başvuru sahibinin ürünün düzenlemeye uyduğunu beyan ettiği, kayda alınan belgedir [4]. Ticaret Bakanlığı'nın hazır giyim raporu sırayı şöyle veriyor. Ürün önce uygunluk sertifikası ya da uygunluk beyanı alır, sonra EAC işaretiyle işaretlenir. Birlik topraklarında ancak bundan sonra satılabilir [5].

Yazı boyunca bir örnek üzerinden gideceğiz. Denizli'de yetişkin iç giyim ve tişört üreten bir firma, Kazakistan'daki bir zincir mağazaya ilk sevkiyatını hazırlıyor. Alıcı EAC belgesi istedi. Firmanın ilk sorusu sizinkiyle aynı: bu belge tam olarak ne ve kim alacak?

Belge neden önemli: belgesiz ürün gümrükten geçer mi?

Bir birlik teknik düzenlemesinin kapsamındaki ürün, o düzenlemedeki uygunluk değerlendirmesinden geçmeden birlik pazarına sürülemez. Kural, Avrasya Ekonomik Birliği Antlaşması'nın 53. maddesinde yazıyor [2]. Değerlendirme de ürün piyasaya çıkmadan önce yapılır, sonradan tamamlanmaz [6].

Kuralın sevkiyatınıza ilk dokunduğu yer gümrüktür. Zorunlu uygunluk değerlendirmesine tabi ürün ithal edilirken gümrüğe düzenlemenin öngördüğü belge sunulur: sertifika, deklarasyon ya da düzenlemenin saydığı başka bir belge [7]. Belgesi olmayan ürün bu aşamada takılır.

Belgenin hangi gün geçerli olması gerektiği de kurala bağlı. Belge, gümrük beyannamesinin tescil edildiği tarihte geçerli olmalıdır [7]. Ön beyanda, yani beyanname mal gelmeden verildiyse, esas gün değişir. O zaman beyannamedeki bilgileri değiştiren ya da değişiklik gerekmediğini bildiren belgenin gümrükçe tescil edildiği gün sayılır [7]. Bu kural 2021'de kabul edilen 130 sayılı Konsey kararından geliyor. Hâlâ sık anılan 2012 tarihli 294 sayılı karar bu kararla yürürlükten kalktı [8].

Örnek: Diyelim ki deklarasyonunuzun süresi 30 Haziran'da bitiyor. Tır 26 Haziran'da Denizli'den çıkıyor, Kazakistan'daki beyanname ise 3 Temmuz'da tescil ediliyor. Tescil gününde belgenin süresi 3 gün önce dolmuş olur. Malın yola çıktığı gün belge geçerliydi, ama gümrük tescil tarihine bakar. Yenilemeyi son sevkiyatın tahmini tescil tarihine göre planlayın.

Rusya'da denetimin özellikle gümrük bölgelerinde yoğunlaştığını Ticaret Bakanlığı da not ediyor. Gümrük görevlisi önüne konan EAC belgesini Rus Akreditasyon Kurumu'nun sitesinden kontrol edip işlemi ona göre yapabiliyor [9]. Sahte ya da süresi geçmiş belge, sevkiyat sınıra vardığında ortaya çıkar.

Belgesiz girişin dar bir istisnası var: test için getirilen numuneler. Bunun için gümrükte beyanı yapan kişinin bir uygunluk değerlendirme kuruluşuyla sözleşmesi olmalı. Sözleşme yerine, kuruluşun gereken numune sayısını teyit ettiği bir mektup da yeter. Bu durumda numuneler uygunluk belgesi gösterilmeden girebilir [7]. Satış partisi için böyle bir yol yok.

EAC belgesi hangi ülkelerde geçerli?

EAC belgesi Avrasya Ekonomik Birliği'nin beş üye ülkesinde geçerlidir: Ermenistan, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Rusya [10].

Belgeyi hangi üye ülkede aldığınız fark etmez. EAC işaretini kullanma hakkı, ürün uygunluk değerlendirmesinden üye ülkelerden herhangi birinde geçmişse doğar [1]. Üye ülkeler de birlik düzenlemesine uyan üründen ek şart ya da ek uygunluk değerlendirmesi isteyemez [2]. Örnekteki iç giyim üreticisinin Kazakistan için aldığı belge Belarus'ta da geçerlidir. Ama Belarus'taki yeni bir alıcının onu gümrükte kullanabilmesi için iki koşul var: belge seri üretim belgesi olmalı ve alıcı, başvuru sahibi ya da üretici tarafından yetkilendirilip onun mühürlü kopyasını almalı [7]. Parti belgesi ise yalnız kendi sevkiyatını kapsar.

İstisna sağlık, veteriner ve bitki karantinası tedbirleridir; ek şart yasağı bunlara uygulanmaz [2]. Gıda ve tarım ürünü gönderiyorsanız EAC belgesinin yanında bu tedbirleri ayrıca kontrol edin.

Özbekistan birliğin gözlemci ülkesidir, üyesi değildir; Tacikistan da üye listesinde yok [10]. Bu ülkelere mal gönderiyorsanız EAC belgesine güvenmeden önce ülkenin kendi kuralına bakın.

EAC sertifikası mı, EAC deklarasyonu mu?

Seçimi siz yapmazsınız, ürününüzün tabi olduğu teknik düzenleme yapar. Zorunlu uygunluk teyidi deklarasyon ya da sertifika biçiminde ve yalnız ilgili düzenlemenin öngördüğü durumlarda yapılır [4]. Düzenleme ürününüz için sertifika diyorsa deklarasyonla gümrükten geçemezsiniz.

Sertifikada belgelendirme kuruluşu sizin sunduğunuz belgeleri, numunelerin test ve ölçüm sonuçlarını ve şema öngörüyorsa üretimin durumunu inceler. Sonuç olumluysa sertifikayı düzenleyip başvuru sahibine verir [11]. Bakanlığın hazır giyim raporuna göre Rusya'da sertifika için Rus laboratuvarından ya da yetkili kuruluştan bir uzman üretim tesisini yerinde inceliyor [5]. Bakanlığın genel Rusya raporu ise 1 yıllık seri belgenin ziyaretsiz, numune ve belgelerle verildiğini yazıyor [9]. Ziyaret gerekip gerekmediğini, seçtiğiniz şema ve süreyle birlikte kuruluşa sorun.

Deklarasyon, Ticaret Bakanlığı'nın tarifiyle üretici ya da ithalatçının imzaladığı ve ürünün birlik düzenlemelerine uygunluğunu taahhüt ettiği beyandır [12]. Rusya'da hazırlanan deklarasyon akreditasyon kurumunun sistemine işlenir [12]. Deklarasyon daha hafif bir yol gibi görünse de test yükünden kurtarmaz; numuneler yine laboratuvara gider [5].

Denizli örneğine dönelim. Hazır giyimde esas alınan düzenleme hafif sanayi ürünlerinin güvenliğine ilişkin teknik düzenlemedir [5]. Bu düzenleme giysileri ciltle temasına göre katmanlara ayırıyor:

Tablo Ticaret Bakanlığı'nın hazır giyim raporundaki listeden alındı [5]. Firmanın iç giyimi sertifikaya girer. Tişört bu listede adıyla geçmiyor [5]. Firma, tişörtün hangi katmana girdiğini başvurudan önce belgelendirme kuruluşuyla netleştirir; sonuç 1. katmansa sertifika, 2. katmansa deklarasyon gerekir. Aynı sevkiyatta iki ayrı belge türü olması olağandır. Çocuk giyimi ayrı bir düzenlemeye girer, bu örneğin dışında kalıyor.

Başvuruyu kim yapar: Türk üretici belgeyi kendi adına alabilir mi?

Hayır. Başvuru sahibi, üye ülkelerden birinde kendi mevzuatına göre kayıtlı bir tüzel kişi ya da şahıs işletmesi olmalıdır. Bu kişi üretici, satıcı ya da üreticinin yetkilendirdiği kişi olabilir [6].

Ticaret Bakanlığı'na göre Türkiye'de yerleşik üretici, beş üye ülkeden birinde yerel bir firma göstermek zorundadır; EAC sertifikası doğrudan üretici adına verilemez. Deklarasyon için de üye ülkelerden birinde resmî olarak kayıtlı bir temsilci firma gerekir [12].

Bakanlığın başka bir raporunda başvurunun "üretici ya da ithalatçı" tarafından yapılabildiği yazıyor [5]. İki cümle çelişmiyor. Buradaki üretici, birlik içinde kayıtlı üreticidir. Türkiye'deki fabrikanız bu tanıma girmez; sizin için yol ithalatçı ya da sözleşmeli yetkili temsilciden geçer.

Bu durumda önünüzde iki yol var:

1. Alıcınız, yani ithalatçı firma, başvuru sahibi olur. Belge onun adına çıkar.

2. Üye ülkede kayıtlı bir firmayla sözleşme yapıp onu yetkili temsilciniz olarak atarsınız. Belge temsilci üzerinden alınır.

Seçim, birden fazla alıcıya satıp satmayacağınıza bağlı. Seri üretim için alınan belgeyi, başvuru sahibinin ya da üreticinin yetkilendirdiği başka bir kişi de gümrükte kullanabilir. Bu kişiye belgenin, başvuru sahibinin ya da üreticinin mührüyle onaylanmış bir kopyası verilir [7]. Kazakistan'da araç ve şasi ithalatı bu imkânın dışında tutuluyor [7].

Örnekteki Denizli firması ilk sevkiyatta başvuruyu Kazakistan'daki zincir mağazaya bırakabilir. Ama ileride başka alıcılara da satmayı düşünüyorsa, belgenin kontrolünü kendi elinde tutmak için kendi yetkili temsilcisiyle ilerlemesi daha mantıklı olur.

EAC belgesi nasıl alınır: adım adım süreç

Önce ürünü doğru teknik düzenlemeye bağlarsınız, sonra başvuru sahibi akredite kuruluşa numune ve belgelerle başvurur. Rusya'daki uygulamada deklarasyon, numuneler laboratuvara teslim edildikten sonra yaklaşık 2 haftada çıkıyor. Sertifika ise saha denetimi ve numune tesliminden sonra 2-3 hafta sürüyor [5]. Sıra şöyle:

1. Ürünün teknik düzenlemesini bulun. Avrasya Ekonomik Komisyonu, yürürlükteki teknik düzenlemelerin listesini kendi sitesinde yayımlıyor [3]. Her ürün EAC belgesi ya da deklarasyonu gerektirmez [9]; hiçbir düzenlemeye girmeyen ürünü aşağıdaki özel durumlar bölümünde anlatıyoruz.

2. Belge türünü düzenlemeden okuyun. Sertifika mı deklarasyon mu sorusunun cevabı burada [4]. Örnekteki firma iç giyim için sertifika, 2. katman ürünler için deklarasyon yazar.

3. Başvuru sahibini belirleyin. Alıcınız mı olacak, yetkili temsilciniz mi, bu karar başvurudan önce verilir [6].

4. Kayıtlı kuruluş ve laboratuvar seçin. Sertifikasyonu birliğin uygunluk değerlendirme kuruluşları ortak siciline kayıtlı bir kuruluş yapar, testler de bu sicildeki laboratuvarlarda yapılır [6]. Seçtiğiniz kuruluşun adını bu sicilde arayın.

5. Numuneleri gönderin. Rusya'daki uygulamada her ürün bileşimi için 3 numune isteniyor ve numunelerin Rus laboratuvarında test için gönderildiği gümrük beyannamesinde belirtiliyor [5]. Kuruluşla sözleşmeniz ya da kuruluştan numune sayısını gösteren bir mektubunuz varsa numuneler belgesiz girebilir [7].

6. Gerekiyorsa fabrika denetimine hazırlanın. Rusya uygulamasında 3 ya da 5 yıllık seri belgede yetkili kuruluşun uzmanı tesisinizi ziyaret eder; 1 yıllık seri belge numune ve belgeler üzerinden, ziyaretsiz alınır [9]. Ziyaretin gerekip gerekmediğini şema ve süreyle birlikte kuruluşa sorun.

7. Belgeyi sicilden kontrol edin. Belge düzenlenince ortak sicildeki kaydını açıp ürün adını, başvuru sahibini ve geçerlilik tarihlerini kendi bilgilerinizle karşılaştırın.

8. Etiketi ve işareti hazırlayın, sevkiyatı planlayın. EAC işareti satıştan önce ürüne, ambalaja ya da belgelere konur [1]. Sevkiyat tarihini belgenin bitişiyle değil, beyannamenin tescil gününe göre hesaplayın [7].

Örnekte iş bölümü şöyle: Denizli'deki üretici numuneleri ve ürün bilgilerini hazırlar, Kazakistan'daki başvuru sahibi kuruluşa başvurur. İç giyim sertifikasında tesise uzman gelip gelmeyeceği, seçilen şemaya ve belge süresine bağlıdır. Tişört 2. katmana çıkarsa onun deklarasyonu numune testinin ardından kaydedilir.

EAC belgesi ne kadar geçerli?

EAC belgesi tek bir sevkiyat (parti) için ya da seri üretim için 1, 3 veya 5 yıllık alınabilir [9]. Seri üretim için sertifikanın ve deklarasyonun hukuki üst sınırı 5 yıldır; teknik düzenleme başka bir süre öngörüyorsa o geçerlidir [11].

Parti için sertifikaya da deklarasyona da süre konmaz, düzenleme başka bir şey söylemedikçe [11]. Tablodaki süre ve ziyaret bilgileri Ticaret Bakanlığı'nın 2026 tarihli Rusya pazar bilgilerinden alındı. Bakanlığa göre 3 ya da 5 yıllık belge, o süre içindeki bütün sevkiyatların gümrük işlemlerinde kullanılır [9].

Seçim sevkiyat sıklığınıza bağlı. Denizli'deki üretici yılda tek bir deneme sevkiyatı yapacaksa parti belgesi yeter. Zincir mağazayla düzenli sipariş anlaşması varsa seri belge her sevkiyatta yeniden test yaptırma yükünü kaldırır.

Bir ayrıntı daha. Tip şema, uygunluk değerlendirmesinin hangi test ve incelemelerle yapılacağını gösteren standart düzendir. Bu şemaları belirleyen 44 sayılı karar 18 Temmuz 2018'de yürürlüğe girdi. Bu tarihten önce kabul edilmiş teknik düzenlemelerde, düzenlemeyle çelişmeyen kısımlarda eski 621 sayılı karar uygulanmaya devam ediyor [13]. Hazır giyim düzenlemesi gibi eski düzenlemelerde süreyi her zaman düzenlemenin kendi metninden kontrol edin.

EAC işareti ürüne nasıl konur?

EAC işareti her ürün birimine, ambalaja ya da ürüne eşlik eden belgelere konur; işaretin yerini ürünün teknik düzenlemesi belirler [1]. İşareti koyma hakkı üreticiye, üreticinin yetkilendirdiği kişiye ve ithalatçıya, ancak ürün gerekli bütün uygunluk değerlendirmesinden geçmişse doğar [1].

Ölçüler ve biçim için kural kısa. Temel boyut en az 5 mm olmalı, işaret tek renkli olmalı ve üzerine konduğu yüzeyle zıtlık oluşturmalıdır. Baskı, dokuma ya da başka bir yöntem seçebilirsiniz; şart, işaretin ürünün kullanım ömrü boyunca net okunmasıdır [1].

Hazır giyimde EAC işareti Rusça etiketin bir parçasıdır. Ticaret Bakanlığı'nın raporuna göre etikette şunlar yer almalıdır [5]:

• ürünün adı, tipi ve bedeni

• yüzde olarak hammadde bileşimi

• üretici ve ithalatçının adı ve adresi, menşe ülke

• bakım talimatı ve üretim tarihi

• EAC işareti

Örnekteki firma etiket tasarımını belge çıkmadan hazırlayabilir, ama işareti ürüne belge düzenlendikten sonra basar.

Belge gerçek mi: ortak sicilden nasıl kontrol edilir?

Verilen sertifikalar ve kayıtlı deklarasyonlar birliğin ortak sicilinde tutulur; sicil birliğin resmî internet sitesinde yayımlanır ve içindeki bilgiler herkese açıktır [6][14].

Ortak sicil, üye ülkelerin ulusal sicil bölümlerinden beslenir [14]. Ulusal sicilde, belge kaydına hızlıca gitmeyi sağlayan bir QR kod da yer alabilir; bunu yetkili kurum belirler [14]. Rusya'da gümrük görevlisi belgeyi Rus Akreditasyon Kurumu'nun sitesinden kontrol edebiliyor [9]. Aynı kontrolü sevkiyattan önce siz de yapın.

Belge elinize geçtiğinde şunlara bakın:

• Belge numarası sicilde çıkıyor mu ve durumu geçerli görünüyor mu?

• Başvuru sahibi, anlaştığınız alıcı ya da temsilci mi?

• Ürün adı, modelleri ve üretici bilgisi sizin ürününüzle aynı mı?

• Bitiş tarihi, planladığınız son sevkiyatın tescil gününden sonra mı?

Sicilde bulunmayan bir belgeyle yola çıkmayın. Gümrük aynı kontrolü yapacağı için sorun yine sınırda ortaya çıkar.

Sık yapılan hatalar ve internette dolaşan yanlış bilgiler

En pahalı hata, belgenin sevkiyattan sonra halledilebileceğini düşünmektir. Uygunluk değerlendirmesi ürün piyasaya sürülmeden önce yapılır [6]. Diğerleri:

• "Türk üretici belgeyi kendi adına alır." Alamaz. Başvuru sahibi üye ülkelerden birinde kayıtlı bir firma olmalıdır [6][12].

• "Sertifika mı deklarasyon mu, ucuz olanı seçeriz." Belge türünü teknik düzenleme belirler [4].

• "Kazakistan'da alınan belge Rusya'da geçmez." Geçer; birlik düzenlemesine uyan ürüne üye ülkeler ek şart koyamaz [2]. Belgeyi başka bir alıcının kullanması içinse seri üretim belgesi ve başvuru sahibinin ya da üreticinin mühürlü kopyası gerekir [7].

• "Belge sınırı geçtiğimiz gün geçerliyse yeter." Gümrük, beyannamenin tescil gününe bakar [7].

• "İthalat kuralı 294 sayılı karardadır." O karar yürürlükten kalktı; güncel kural 130 sayılı karardır [8].

• "Her ürün EAC belgesi ister." İstemez; belge yalnız teknik düzenlemesi olan ürünler için gerekir [9].

• "Seri belge süresiz kullanılır." Seri üretim belgesi en çok 5 yıl geçerlidir, düzenleme başka süre koymadıkça [11].

Özel durumlar: GOST R, devlet kaydı ve kapsam dışı ürünler

Bazı ürünlerde EAC belgesi tek başına yetmez ya da hiç gerekmez. Rusya'da en çok istenen belgeler arasında EAC'nin yanında GOST R sertifikası ve beyanı, devlet kaydı belgesi ve yangın emniyeti belgesi de var [9].

GOST R, Rusya'nın ulusal belgesidir ve ürünün Rus devlet standartlarına (GOST) uygunluğunu gösterir [12]. EAC sertifikası alınan durumlarda genellikle ayrıca GOST R sertifikası ya da devlet kaydı belgesi gerekmez [12]. Birlik teknik düzenlemesine girmeyen ama bir üye ülkenin zorunlu belgelendirmesine giren ürünlerde ise gümrük, o ülkenin mevzuatındaki belgeyi ister [7]. Kazakistan'a giden böyle bir ürününüz varsa Kazakistan GOST-K belgesi sayfamıza bakabilirsiniz.

Devlet kaydı, sağlık, hijyen ya da çevre güvenliği açısından değerlendirilmesi gereken ürünler için tutulan resmî kayıttır; özellikle kozmetik, temizlik ürünleri ve gıda takviyeleri için zorunludur [12]. Yangın emniyeti belgesi ise yangına dayanıklılığı önemli olan ürünlerde istenir [12].

Ürününüz hiçbir teknik düzenlemeye girmiyorsa, Rusya'da EAC belgesi vermeye yetkili kuruluşlardan bir muafiyet mektubu alabilirsiniz. Bu mektup ürünün birlik teknik düzenlemeleri kapsamında olmadığını ve EAC belgesi gerekmediğini belirtir; gümrükte sorun yaşamamak için tercih edilir [12].

Rusya'ya hazır giyim gönderiyorsanız bir sistemi daha bilmeniz gerekir. Hazır giyim ürünlerinin büyük çoğunluğu Rusya'nın Chestniy ZNAK (Çestnıy Znak, "dürüst işaret") sistemiyle dijital olarak işaretlenmek ve izlenmek zorunda. Zorunluluk 2023'te başladı; 1 Mart 2025'ten itibaren şapka, eldiven, kravat ve iç çamaşırı gibi yeni gruplar da kapsama girdi [5]. Bu dijital kod EAC işaretinin yerine geçmez; ikisi ayrı yükümlülüktür.

Bu hafta yapacağınız iş belli: ürününüzün teknik düzenlemesini bulun, sertifika mı deklarasyon mu istediğini okuyun ve alıcınızla başvuru sahibinin kim olacağını yazılı olarak netleştirin. Bu üç cevap elinizdeyse, başvuru dosyasını ve numune planını birlikte kurmak için EAC sertifikası ve deklarasyonu başvurusu sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki ya da mali tavsiye değildir. Teknik düzenlemeler ve gümrük kuralları değişebilir; sevkiyattan önce ürününüze uygulanan güncel düzenlemeyi Avrasya Ekonomik Komisyonu'nun resmî duyurularından teyit edin.

Son kontrol: 10 Kasım 2026